Refugium และสาหร่าย Chaetomorpha (Chaeto): กำจัดไนเตรตและฟอสเฟตแบบธรรมชาติในตู้ทะเล

บทนำ Refugium (เรฟูเจียม) คือช่องหรือถังเสริมที่ต่อพ่วงกับระบบตู้ทะเล มักอยู่ในซัมป์ ให้แสงเพื่อปลูกสาหร่ายชั้นสูง (macroalgae) โดยเฉพาะ Chaetomorpha หรือที่เรียกกันสั้น ๆ ว่า Chaeto ซึ่งเป็นสาหร่ายสีเขียวเส้นหยาบพันกันเป็นก้อน หลักการคือให้สาหร่ายดูดซับไนเตรตและฟอสเฟตส่วนเกินไปใช้โต แล้วเราตัดสาหร่ายทิ้ง = ดึงสารอาหารออกจากระบบแบบธรรมชาติ ลดปัญหาสาหร่ายเส้นผมและไซยาโนขึ้นในตู้โชว์ ทำไม Chaeto ถึงนิยม - โตเร็ว จึงดูดไนเตรต/ฟอสเฟตได้มาก - แทบไม่ปล่อยสปอร์ (ไม่ค่อย go sexual) จึงไม่ค่อยคืนสารอาหารกลับน้ำเหมือนสาหร่ายบางชนิด - เป็นก้อนโปร่ง เป็นแหล่งเพาะโคพีพอด/แอมฟิพอด (pod) เป็นอาหารสดให้ปลาและปะการัง - ช่วยลดการแกว่งของ pH เมื่อจัดตารางแสงให้เหมาะ แสงและตารางเวลา - ให้แสงราว 12-16 ชั่วโมงต่อวัน บางคนใช้ 10-12 ชั่วโมงก็โตดี ถ้าต้องการดึงสารอาหารสูงสุดจะยืดถึง 18 ชั่วโมง ถ้าต้องการดึงน้อยลดเหลือ 6-8 ชั่วโมง - นิยมใช้แบบ reverse photoperiod คือเปิดไฟ refugium ตอนตู้โชว์ดับ เพราะสาหร่ายจะสังเคราะห์แสงและดึง CO2 ตอนกลางคืน ช่วยพยุง pH ไม่ให้ตกช่วงกลางดึก - ใช้ไฟ LED full spectrum หรือไฟปลูกพืช (มักเป็นสีแดง+น้ำเงินหรือชมพู) ความเข้มปานกลางถึงสูง การดูแลและค่าที่ควรรู้ - น้ำต้องไหลผ่านก้อนสาหร่ายพอสมควร ให้ก้อนกลิ้ง/ขยับได้ (tumble) เพื่อรับแสงทั่วถึงและไม่ให้ตะกอนสะสม - ตัดแต่ง (harvest) ทุกไม่กี่สัปดาห์ ตัดออกบางส่วนเมื่อก้อนหนาแน่นเกินจนแสงส่องไม่ถึงด้านใน การตัดทิ้งคือการดึงสารอาหารออกจริง ๆ - Chaeto ต้องการสารอาหารขั้นต่ำเพื่อมีชีวิต โดยทั่วไปไนเตรตควรเหลือมากกว่าราว 5 ppm และฟอสเฟตมากกว่าราว 0.03 ppm อย่าพยายามกดให้เป็นศูนย์ เพราะปะการังก็ยังต้องการสารอาหารเล็กน้อย ข้อควรระวัง - ล้าง/ตรวจก้อนสาหร่ายใหม่ก่อนใส่ เพราะอาจติดไอป์ตาเซีย หอย หรือตัวกวนอื่นมาด้วย - ก้อนที่หนาแน่นจะกักตะกอน (detritus) ควรเขย่าเบา ๆ ตอนเปลี่ยนน้ำเพื่อไม่ให้เศษเน่าสะสม - refugium เป็นตัวช่วย ไม่ใช่ของวิเศษเดี่ยว ๆ ยังควรควบคู่กับการให้อาหารพอดี เปลี่ยนน้ำสม่ำเสมอ และสกิมเมอร์ สรุป refugium ที่ปลูก Chaeto เป็นวิธีลดไนเตรต/ฟอสเฟตที่ต้นทุนต่ำ ความเสี่ยงน้อย และได้ pod เป็นอาหารสดแถม กุญแจสำคัญคือแสงพอ น้ำไหลให้ก้อนกลิ้ง และหมั่นตัดแต่งเพื่อดึงสารอาหารออกจริง โดยไม่กดค่าน้ำจนต่ำเกินไป ที่มาภาพ: ภาพ refugium ที่ปลูกสาหร่ายสีเขียว (Chlorophyta/Chaeto) โดย Coughdrop12 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0) อ้างอิง: https://www.bulkreefsupply.com/content/post/how-to-care-for-chaetomorpha · https://www.bulkreefsupply.com/content/post/brstv-investigates-do-refugiums-work · https://copepodsforsale.com/refugium-photoperiod-best-light-schedules-for-chaeto-growth-and-healthy-copepods/ ·