การปรับสภาพน้ำแบบหยด (Drip Acclimation) ให้ปลาและกุ้งตัวใหม่ปลอดภัย

บทนำ เมื่อได้ปลาหรือสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังตัวใหม่มา สิ่งที่อันตรายที่สุดไม่ใช่การเดินทาง แต่คือการปล่อยลงตู้ทันที เพราะน้ำในถุงกับน้ำในตู้มักต่างกันทั้งอุณหภูมิ ค่า pH และความเค็ม การเปลี่ยนสภาพแบบกะทันหันทำให้สัตว์ช็อกได้ วิธีปรับสภาพแบบหยด (Drip Acclimation) คือการค่อย ๆ ผสมน้ำตู้เข้าไปทีละหยด เพื่อให้ร่างกายปรับตัวอย่างช้า ๆ หลักการ / ทำไมต้องทำ - น้ำในถุงระหว่างขนส่งมักมีแอมโมเนียและของเสียสะสม และค่า pH เปลี่ยนไปเมื่อเปิดถุง - การเปลี่ยนความเค็มหรืออุณหภูมิเร็วเกินไปทำให้เกิดภาวะช็อกจากแรงดันออสโมติก (osmotic shock) - สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น กุ้ง ปู หอย และปะการัง ไวต่อการเปลี่ยนความเค็มมากกว่าปลามาก จึงต้องใช้เวลานานกว่า ขั้นตอนการทำ - ปิดไฟตู้เพื่อลดความเครียด แล้วลอยถุงที่ยังปิดอยู่ในตู้ประมาณ 15-30 นาที เพื่อปรับอุณหภูมิให้เท่ากัน - เทปลาพร้อมน้ำในถุงลงภาชนะสะอาด (ถัง/กะละมัง) วางต่ำกว่าตู้ - ต่อสายยางเล็กทำเป็นกาลักน้ำจากตู้ลงภาชนะ ปรับอัตราการหยดราว 2-4 หยดต่อวินาที - ปลาทั่วไปใช้เวลาประมาณ 30-60 นาที (โดยรวมไม่ควรเกิน 1 ชั่วโมง) - กุ้ง สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ปลาป่า หรือปลาที่บอบบาง ให้หยดช้าลงและยืดเวลาเป็น 1-3 ชั่วโมง - เมื่อปริมาณน้ำเพิ่มขึ้นราว 2-3 เท่าของน้ำเดิม ให้เทน้ำทิ้งประมาณครึ่งหนึ่งแล้วหยดต่อ - ตักสัตว์ลงตู้ด้วยกระชอน อย่าเทน้ำจากถุงหรือภาชนะลงตู้เด็ดขาด ค่าที่ควรรู้ - สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในทะเลควรปรับให้เข้าสู่ความถ่วงจำเพาะ (SG) ราว 1.023-1.025 - หลังปล่อยลงตู้ ควรปิดไฟตู้ต่ออีกอย่างน้อย 4 ชั่วโมงเพื่อให้สัตว์ตั้งตัว ข้อควรระวัง - หากหยดนานหลายชั่วโมงในห้องที่เย็น น้ำในภาชนะจะเย็นลง ควรใช้ฮีตเตอร์เล็กหรือวางภาชนะให้ลอยในตู้เพื่อรักษาอุณหภูมิ - ไม่ควรนำน้ำในถุง/ภาชนะลงตู้ เพราะอาจมีแอมโมเนีย ไนไตรท์ และเชื้อโรคปนเปื้อน - สัตว์ตัวใหม่ควรผ่านการกักโรค (quarantine) ในตู้แยกก่อนนำลงตู้รวม เพื่อป้องกันโรคระบาด สรุป การปรับสภาพแบบหยดเป็นวิธีที่นุ่มนวลและแม่นยำที่สุดในการต้อนรับสมาชิกใหม่ ใช้เวลาเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยแต่ช่วยลดการตายจากความเครียดได้มาก โดยเฉพาะกับกุ้งและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่ไวต่อความเค็ม จำหลักง่าย ๆ คือ ช้า ๆ สม่ำเสมอ และห้ามนำน้ำเก่าลงตู้ ที่มาภาพ: ภาพปลาทองในถุงขนส่งที่ร้านปลา ใช้ประกอบแนวคิดการปรับสภาพน้ำ (ไม่ใช่ภาพขั้นตอนหยดน้ำโดยตรง) โดย Kamscharmog / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0) อ้างอิง: https://www.liveaquaria.com/article/157/?aid=157 · https://www.liveaquaria.com/blogs/aquarium-setup/employ-the-drip-method-to-reduce-aquarium-acclimation-stress · https://www.qualitymarine.com/news/how-to-drip-acclimation/