วิธีปรับสภาพน้ำ (Acclimation) ปลาและสัตว์น้ำตัวใหม่ก่อนปล่อยลงตู้

บทนำ ปลาหรือสัตว์น้ำที่เพิ่งซื้อมาอยู่ในถุงที่มีอุณหภูมิ ค่า pH และความเค็ม/ความกระด้างต่างจากน้ำในตู้ของเรา การเทลงตู้ทันทีทำให้สัตว์น้ำช็อกจากการเปลี่ยนแปลงฉับพลัน เครียด ภูมิต้านทานตก และอาจตายได้ การค่อย ๆ ปรับสภาพ (acclimation) คือการทำให้น้ำในถุงค่อย ๆ ใกล้เคียงกับน้ำในตู้ก่อนปล่อย หลักการสำคัญ - อุณหภูมิ แม้ต่างกันเพียง 2-3 องศาฟาเรนไฮต์ (ประมาณ 1-2 องศาเซลเซียส) ก็ทำให้ปลาช็อกได้ จึงต้องปรับอุณหภูมิก่อนเสมอ - แอมโมเนียในถุง ระหว่างขนส่ง ของเสียและการหายใจทำให้แอมโมเนียและคาร์บอนไดออกไซด์สะสม ค่า pH ในถุงจึงต่ำลง เมื่อเปิดถุง คาร์บอนไดออกไซด์จะระเหยออก pH สูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้แอมโมเนียเปลี่ยนเป็นรูปที่เป็นพิษและกัดเหงือกปลา นี่คือเหตุผลว่าทำไมห้ามเทน้ำในถุงลงตู้ และไม่ควรเปิดถุงทิ้งไว้นาน วิธีที่ 1 ลอยถุง (Floating) เหมาะกับปลาน้ำจืดทั่วไป - ปิดไฟตู้เพื่อลดความเครียด - ลอยถุงที่ยังปิดอยู่บนผิวน้ำประมาณ 15-20 นาที เพื่อปรับอุณหภูมิให้เท่ากัน - เปิดถุง ค่อย ๆ เติมน้ำจากตู้ลงในถุงครั้งละน้อย ให้ปริมาตรเพิ่มเป็นสองเท่า ทุก ๆ 10-15 นาที ทำซ้ำ 2-3 รอบ เพื่อปรับ pH และความกระด้าง - ใช้สวิงตักปลาลงตู้ อย่าเทน้ำในถุงลงไป วิธีที่ 2 ดริป (Drip) เหมาะกับปลาทะเล ปะการัง กุ้ง และสัตว์น้ำที่ไวต่อการเปลี่ยนแปลง - เทปลาพร้อมน้ำในถุงลงถังหรือภาชนะสะอาด ให้ตัวปลาจมน้ำพอดี - ต่อสายยางเส้นเล็ก (airline) จากตู้ ผูกปมหรือใช้วาล์วหรี่ให้หยดช้า ๆ ประมาณ 2-4 หยดต่อวินาที - ปล่อยดริปราว 30-60 นาที สัตว์น้ำทะเลมักต้องใช้เวลานานกว่าเพราะไวต่อความเค็มมาก เมื่อน้ำในถังเพิ่มเป็นสองเท่า ให้ตักทิ้งประมาณครึ่งหนึ่งแล้วดริปต่อจนเพิ่มเป็นสองเท่าอีกครั้ง - ใช้สวิงตักลงตู้ ไม่เทน้ำจากถังลงตู้ ข้อควรระวัง - กุ้งและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง (invertebrate) ไวต่อความเค็มเป็นพิเศษ ควรดริปช้าและนานกว่าปกติ - ควรกักโรค (quarantine) ปลาใหม่ในตู้แยกก่อนลงตู้หลัก เพื่อสังเกตอาการและลดความเสี่ยงนำโรคหรือปรสิตเข้าตู้ - หลังปล่อยปลา ควรปิดไฟตู้ต่ออีก 2-4 ชั่วโมง และงดให้อาหารในช่วงแรก เพื่อให้ปลาปรับตัวและลดความเครียด - อย่าให้ปลาแช่อยู่ในน้ำถุงที่เปิดแล้วนานเกินไป เพราะแอมโมเนียที่เป็นพิษจะเพิ่มขึ้น สรุป หัวใจของการปรับสภาพคือความใจเย็น ปรับอุณหภูมิก่อน แล้วค่อย ๆ ผสมน้ำให้ใกล้เคียงกัน ตักปลาลงด้วยสวิงโดยไม่เทน้ำถุงลงตู้ วิธีลอยถุงใช้ได้กับปลาน้ำจืดทั่วไป ส่วนวิธีดริปเหมาะกับสัตว์น้ำทะเลและชนิดที่ไว การทำอย่างถูกต้องช่วยลดการช็อก ลดการตาย และทำให้ปลาตั้งตัวในตู้ใหม่ได้เร็วขึ้น ที่มาภาพ: ภาพปลาในถุงพลาสติกที่ร้านขายปลา (ใช้ประกอบแนวคิดเรื่องปลาตัวใหม่ในถุงขนส่ง) โดย Kamscharmog / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0) อ้างอิง: https://www.aquariumcoop.com/blogs/faqs/how-to-acclimate-new-aquarium-fish · https://www.qualitymarine.com/news/how-to-drip-acclimation/ · https://www.aquariadise.com/acclimation-fish/