ปรับสภาพปลาและกุ้งใหม่ด้วยวิธีหยดน้ำ (Drip Acclimation) อย่างปลอดภัย

บทนำ - การปรับสภาพ (acclimation) คือการค่อย ๆ ให้สัตว์น้ำที่เพิ่งซื้อมาปรับตัวเข้ากับน้ำในตู้ของเรา ก่อนปล่อยลงเลี้ยงจริง เพราะน้ำในถุงกับน้ำในตู้มักต่างกันทั้งอุณหภูมิ ค่า pH ความเค็ม และความกระด้าง การเทลงตู้ทันทีทำให้สัตว์ช็อกจากการเปลี่ยนค่าน้ำเร็วเกินไป ซึ่งเป็นสาเหตุการตายที่พบบ่อยในช่วงสัปดาห์แรก - วิธีหยดน้ำ (drip) เหมาะกับสัตว์ที่ไวต่อการเปลี่ยนค่าน้ำเป็นพิเศษ เช่น กุ้งแคระ ปะการัง สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง และปลาทะเล เพราะค่อย ๆ ผสมน้ำตู้เข้าไปทีละน้อย หลักการเบื้องหลัง (ทำไมต้องระวังแอมโมเนีย) - ระหว่างขนส่ง ในถุงจะมีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สะสม ทำให้ pH ในถุงต่ำลง แอมโมเนียที่ปลาขับออกมาจึงอยู่ในรูปแอมโมเนียม (NH4+) ซึ่งเป็นพิษต่ำ - เมื่อเปิดปากถุง CO2 จะระเหยออก pH ค่อย ๆ สูงขึ้น แอมโมเนียมจะเปลี่ยนกลับเป็นแอมโมเนีย (NH3) ที่เป็นพิษสูงอย่างรวดเร็ว ยิ่ง pH สูงยิ่งเป็นพิษมาก - ด้วยเหตุนี้ หลังเปิดถุงแล้วอย่าเป่าออกซิเจนหรือเขย่าถุงเล่น ให้ทำงานอย่างต่อเนื่องและไม่ยืดเยื้อเกินจำเป็น ขั้นตอนและค่าที่ควรรู้ - ลอยถุงในตู้ (ปิดปากถุง) ประมาณ 15-20 นาที เพื่อปรับอุณหภูมิให้เท่ากันก่อน - เทปลาพร้อมน้ำถุงลงในถังหรือกะละมังสะอาด ตั้งให้ต่ำกว่าระดับตู้ - ต่อสายยางเล็ก (airline) ทำกาลักน้ำจากตู้ลงถัง ใช้วาล์วหรือหักสายปรับให้หยดประมาณ 2-4 หยดต่อวินาที - หยดจนน้ำในถังเพิ่มเป็นราว 2-3 เท่าของปริมาณเดิม โดยรวมใช้เวลาประมาณ 20-45 นาทีสำหรับปลาทั่วไป - สำหรับกุ้งแคระ ปะการัง หรือสัตว์ที่ไวมาก อาจยืดเป็น 60-120 นาที และหยดช้าลง เพราะไวต่อค่า TDS และ pH - ใช้สวิงหรือมือช้อนตัวสัตว์ลงตู้ โดยไม่เทน้ำในถังตามลงไป ข้อควรระวัง - ห้ามเทน้ำในถุงหรือในถังลงตู้เด็ดขาด เพราะอาจมีเชื้อโรค ปรสิต หรือยาปนเปื้อนติดมาด้วย ให้ทิ้งน้ำนั้นลงท่อระบาย - ลดแสงระหว่างปรับสภาพ ปิดไฟตู้และคลุมถังไว้ เพื่อลดความเครียดของสัตว์ - ผู้เลี้ยงหลายคนหยดยาลดพิษแอมโมเนีย (เช่นตัวที่มีส่วนผสม detoxifier) ลงในถังเล็กน้อยเพื่อช่วยคุมแอมโมเนียระหว่างปรับสภาพ หากใช้ ควรอ่านฉลากและปฏิบัติตามอัตราที่ระบุ - ปลาใหม่ทุกตัวควรผ่านตู้กักโรค (quarantine) แยกก่อนลงตู้หลัก ไม่ควรปล่อยรวมทันที สรุป - หัวใจของการปรับสภาพคือ ช้าแต่ไม่ยืดเยื้อ ปรับอุณหภูมิก่อน แล้วค่อย ๆ ผสมน้ำตู้ คุมแสงและแอมโมเนีย และไม่นำน้ำถุงลงตู้ ทำถูกวิธีจะช่วยลดการตายของสัตว์น้ำใหม่ได้มาก - เวลาและอัตราหยดเป็นค่าแนะนำทั่วไป ควรปรับตามชนิดสัตว์และความต่างของค่าน้ำระหว่างถุงกับตู้จริง ที่มาภาพ: ภาพประกอบ: ปลาทองในถุงพลาสติกที่ร้านปลา (ภาพประกอบบรรยากาศการขนส่งปลาใส่ถุง ไม่ใช่ภาพขั้นตอนหยดน้ำจริง) โดย Kamscharmog / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0) อ้างอิง: https://www.bulkreefsupply.com/content/post/9-easy-steps-to-drip-acclimating-new-saltwater-fish-beginners-guide-ep-34 · https://humble.fish/community/threads/acclimate.61/ · https://www.theshrimpfarm.com/posts/acclimating-shrimp/ · ·