วิธีปรับสภาพน้ำให้ปลาและสัตว์น้ำตัวใหม่ด้วยเทคนิค Drip Acclimation

บทนำ - เวลาเราซื้อปลาหรือสัตว์น้ำตัวใหม่กลับบ้าน น้ำในถุงกับน้ำในตู้ของเรามักมีอุณหภูมิ ความเค็ม ค่า pH และปริมาณออกซิเจนไม่เท่ากัน - ถ้าเทปลาลงตู้ทันที ร่างกายปลาจะปรับตัวไม่ทัน เกิดภาวะช็อกจากการเปลี่ยนแรงดันน้ำ (osmotic shock) ทำให้เครียด ภูมิคุ้มกันตก ป่วยง่าย และบางครั้งถึงตายได้ - Drip Acclimation คือการค่อย ๆ หยดน้ำจากตู้ลงไปผสมกับน้ำในถุงอย่างช้า ๆ เพื่อให้ค่าน้ำทั้งสองฝั่งค่อย ๆ เข้าใกล้กัน ถือเป็นวิธีที่นุ่มนวลและได้รับความนิยมที่สุด โดยเฉพาะกับปลาทะเลและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง หลักการสำคัญ - ค่าน้ำหลักที่ต้องปรับให้ใกล้กันคือ อุณหภูมิ ความเค็ม และ pH - ธรรมชาติของสัตว์น้ำเปลี่ยนอุณหภูมิ 5 องศาภายใน 1 ชั่วโมงได้สบาย แต่รับไม่ได้ถ้าเปลี่ยนภายในไม่กี่วินาที ค่าอื่น ๆ ก็เช่นกัน จึงต้องค่อยเป็นค่อยไป ขั้นตอนปฏิบัติ - 1) หรี่ไฟห้องและปิดไฟตู้ ลอยถุงในตู้ประมาณ 15-30 นาทีเพื่อปรับอุณหภูมิ ห้ามเปิดไฟตู้จ่อถุงเพราะจะทำให้น้ำในถุงร้อนเกินไป - 2) เทปลาพร้อมน้ำลงในถังหรือภาชนะสะอาด แล้วต่อสายยางเส้นเล็ก (สายออกซิเจนก็ได้) ดูดกาลักน้ำจากตู้ลงมา - 3) ปรับให้น้ำหยดช้า ๆ ที่อัตราประมาณ 2-4 หยดต่อวินาที (บางแหล่งใช้ 1-3 หยดต่อวินาที) เป้าหมายคือให้ปริมาณน้ำในภาชนะเพิ่มขึ้นเป็นอย่างน้อยสองเท่าของตอนเริ่ม - 4) เมื่อครบเวลา ใช้สวิงตักเฉพาะตัวปลาลงตู้ อย่าเทน้ำในถุง/ถังลงตู้เด็ดขาด แล้วทิ้งน้ำนั้นไป ระยะเวลาที่แนะนำ (โดยประมาณ) - ปลา: ประมาณ 30-60 นาที - กุ้ง หอย ปู ดอกไม้ทะเล: ไวต่อการเปลี่ยนความเค็มมากกว่า ควรหยดช้ากว่า ราว 45-60 นาทีขึ้นไป หลายคนลากยาว 1-2 ชั่วโมง - ปลาดาวและสัตว์ที่บอบบางมาก: อย่างน้อย 2 ชั่วโมง - ปะการัง: ปรับอุณหภูมิแล้วแช่น้ำยา (coral dip) กำจัดปรสิตก่อนลงตู้ นักเลี้ยงบางคนไม่ดริปปะการังเลย ข้อควรระวัง - ถ้าดริปช้าเกินไป น้ำในภาชนะจะเย็นลงหลายองศาจนกลายเป็นปรับให้เข้ากับอุณหภูมิห้องแทน แก้ได้ด้วยฮีตเตอร์ตัวเล็ก หรือวางภาชนะไว้ในซัมป์/ใกล้ตู้ให้อุ่น - ถ้าปลาอยู่ในถุงมานาน แอมโมเนียจะสะสมสูง กรณีนี้ควรรีบพาออกจากน้ำเก่าให้เร็วขึ้น ไม่ต้องลากยาว - ผู้เพาะบางราย (เช่น Biota, ReefCleaners) แนะนำว่าไม่ต้องดริปกับสัตว์ของเขา ให้ทำตามคำแนะนำของร้าน/ฉลากเสมอ - ห้ามแช่น้ำยา (dip) กับกุ้ง หอย ปู ดอกไม้ทะเล - หลังปล่อยสัตว์ใหม่ อย่าเพิ่งเปลี่ยนน้ำเยอะ จัดตู้ใหม่ หรือกวนตู้แรง ๆ ในทันที เพราะจะยิ่งเพิ่มความเครียด สรุป - เริ่มที่ 2-4 หยดต่อวินาที ปลาใช้เวลา 30-60 นาที สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 1-2 ชั่วโมงขึ้นไป - ลอยถุงปรับอุณหภูมิก่อนเสมอ ระวังน้ำเย็นระหว่างดริป และตักเฉพาะตัวสัตว์ลงตู้ ทิ้งน้ำเก่าทุกครั้ง - ตัวเลขเหล่านี้เป็นแนวทาง ไม่ใช่กฎตายตัว ให้สังเกตอาการสัตว์และปรับตามชนิดที่เลี้ยง ที่มาภาพ: ภาพประกอบ: ปลาในถุงพลาสติกที่ร้านตู้ปลา (ใช้สื่อถึงปลาที่เพิ่งซื้อกลับบ้านซึ่งต้องปรับสภาพน้ำ) โดย Kamscharmog / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0) อ้างอิง: https://www.liveaquaria.com/blogs/aquarium-setup/employ-the-drip-method-to-reduce-aquarium-acclimation-stress · https://www.bulkreefsupply.com/content/post/9-easy-steps-to-drip-acclimating-new-saltwater-fish-beginners-guide-ep-34 · · ·