วิธีปรับสภาพปลาใหม่ก่อนลงตู้ (Acclimation) ให้ปลอดภัย ลดอาการช็อก

บทนำ - เมื่อซื้อปลาหรือสัตว์น้ำใหม่มา น้ำในถุงกับน้ำในตู้ของเรามักต่างกันทั้งอุณหภูมิ ค่า pH และความเค็ม (สำหรับทะเล) การปล่อยปลาลงตู้ทันทีทำให้ร่างกายปลาปรับไม่ทัน เกิดภาวะช็อก ครีบลู่ หายใจถี่ หรือทยอยตายในไม่กี่วัน - การปรับสภาพ (Acclimation) คือการค่อย ๆ ผสมน้ำตู้เข้ากับน้ำในถุงอย่างช้า ๆ เพื่อให้ปลาปรับตัวได้ทัน หลักการ ทำไมต้องค่อย ๆ - อุณหภูมิ ปลาเป็นสัตว์เลือดเย็น การเปลี่ยนอุณหภูมิเร็วเกินไปทำให้เครียดและภูมิคุ้มกันตก - pH และความเค็ม ต่างกันมากทำให้ระบบออสโมซิสของปลารวน โดยเฉพาะปลาทะเล กุ้งแคระ และปลาที่จับจากธรรมชาติซึ่งไวต่อการเปลี่ยนแปลง - แอมโมเนียในถุง ระหว่างขนส่งปลาหายใจปล่อย CO2 ทำให้ pH ในถุงลดลง แอมโมเนียจึงอยู่ในรูปแอมโมเนียม (NH4+) ที่พิษน้อย เมื่อเปิดถุง CO2 ระเหยออก pH สูงขึ้น แอมโมเนียมจะเปลี่ยนเป็นแอมโมเนีย (NH3) ที่เป็นพิษสูงอย่างรวดเร็ว นี่คือเหตุผลที่ห้ามปรับสภาพนานเกินไปกับปลาที่ส่งทางไปรษณีย์ ขั้นตอนแบบลอยถุงและหยดน้ำ (Drip) - ปิดไฟตู้ แล้วลอยถุงที่ปิดสนิทในตู้ประมาณ 15-20 นาที เพื่อปรับอุณหภูมิให้ใกล้เคียงกัน (ต่างกันไม่เกินราว 1 องศา) - เทปลาพร้อมน้ำในถุงลงถังหรือกะละมังสะอาด วางต่ำกว่าระดับตู้ - ใช้สายยางลมทำเป็นสายหยด ผูกปมหรือใช้วาล์วหรี่ให้น้ำจากตู้หยดลงถัง อัตราทั่วไป 2-4 หยดต่อวินาที ส่วนกุ้งหรือปลาที่บอบบางให้ช้าลงเหลือ 1-2 หยดต่อวินาที - เมื่อปริมาณน้ำในถังเพิ่มเป็นสองเท่า ให้ตักน้ำทิ้งราวครึ่งหนึ่ง แล้วหยดต่อจนเพิ่มเป็นสองเท่าอีกครั้ง - ใช้สวิงตักเฉพาะตัวปลาลงตู้ อย่าเทน้ำในถุงหรือในถังลงตู้เด็ดขาด เพราะอาจพาแอมโมเนียและเชื้อโรคเข้าตู้ ค่าที่ควรรู้ ระยะเวลาปรับสภาพ - ปลาน้ำจืดและปลาทะเลทั่วไป ประมาณ 30-60 นาที - กุ้งแคระ ปลาดิสคัส ปลาที่จับจากธรรมชาติ หรือปลาที่ส่งมานาน อาจต้องการ 60-90 นาที - ปลาทะเลควรปรับให้ค่าความเค็ม (SG) ของถังใกล้เคียงกับตู้ก่อนปล่อย ข้อควรระวัง - อย่าหยดนานหลายชั่วโมงโดยไม่ดูแล ยิ่งนานยิ่งเสี่ยงแอมโมเนียพุ่งสูงหลังเปิดถุง สำหรับปลาที่ส่งทางไปรษณีย์ หลายคนเลือกปรับให้สั้นลงหรือใช้ผลิตภัณฑ์จับแอมโมเนียหยดลงถังตั้งแต่เปิดถุง - ปลาจากร้านใกล้บ้านที่ขนส่งไม่นาน ใช้เวลา 30-60 นาทีก็เพียงพอ - ปลาใหม่ทุกตัวควรกักโรค (Quarantine) ในตู้แยกก่อนลงตู้หลัก เพื่อป้องกันโรคติดต่อ - หากต้องใช้ยาหรือผลิตภัณฑ์จับแอมโมเนีย ให้อ่านฉลากและปฏิบัติตามขนาดที่ระบุ หรือปรึกษาสัตวแพทย์สัตว์น้ำ สรุป - ลอยถุงปรับอุณหภูมิ 15-20 นาที แล้วหยดน้ำช้า ๆ 30-60 นาที (กุ้งหรือปลาบอบบาง 60-90 นาที) ตักเฉพาะตัวปลาลงตู้ ไม่เทน้ำถุงลงตู้ และอย่าปรับนานเกินไปกับปลาที่ส่งมาไกล เท่านี้ก็ช่วยให้ปลาใหม่รอดและปรับตัวได้ดีขึ้นมาก ที่มาภาพ: ภาพปลาในถุงขนส่ง (ใช้ประกอบเพื่อสื่อถึงถุงบรรจุปลาที่ซื้อใหม่) โดย Sanakerdarshad / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0) อ้างอิง: https://www.liveaquaria.com/article/26/?aid=26 · https://www.reef2reef.com/threads/how-to-acclimate-saltwaterfish.892399/ · https://humble.fish/community/threads/fish-acclimation-inherently-damaging-to-our-fish.6587/ · ·