โรคบรูคลิเนลลา (Brooklynella / โรคปลาการ์ตูน): เมือกเยอะ ผิวลอก ตายเร็ว

โรคบรูคลิเนลลา (Brooklynellosis) มักเรียกว่าโรคปลาการ์ตูน เพราะพบบ่อยมากในปลาการ์ตูนจับจากธรรมชาติที่ผ่านการขนส่งเครียด เกิดจากปรสิต Brooklynella hostilis ลุกลามเร็วและทำปลาตายได้ภายใน 1-2 วัน (บางครั้งเป็นชั่วโมง) เชื้อก่อโรคและจุดเด่น Brooklynella hostilis เป็นปรสิตซิเลีย (ciliate) ที่แบ่งตัวบนตัวปลาโดยตรง ไม่มีระยะซีสต์หรือว่ายน้ำนอกตัวปลาแบบเชื้อจุดขาว จึงเพิ่มจำนวนต่อเนื่องไม่หยุดและฆ่าปลาเร็ว มักเกี่ยวข้องกับปลาการ์ตูนจับจากธรรมชาติที่เครียดจากการจับและขนส่ง (บางครั้งเสียยกล็อต) ส่วนปลาการ์ตูนเพาะเลี้ยง (captive-bred) เป็นน้อยกว่ามาก อาการ (จุดเด่นคือเมือกเยอะและผิวลอก ไม่ใช่จุดขาว) - ระยะแรก: หุบครีบ ซึม นิ่งอยู่ที่เดิม เบื่ออาหาร - ผลิตเมือกมากผิดปกติ เป็นคราบขุ่นขาวถึงเทาคลุมตัว สีผิวซีดหรือเทา - หายใจเร็ว (ปรสิตชอบลงเหงือก) บางตัวระยะท้ายหายใจช้าผิดปกติ - ผิวหนังลอกเป็นแผ่นหรือเป็นปื้น มีเมือกเป็นเส้น อาจมีแผล - ระยะท้าย: ไม่กินอาหาร สีตก หายใจลำบาก แล้วตาย (มักเร็วมาก) แยกจากจุดขาวและสนิม - บรูคลิเนลลา: เมือกเยอะ ผิวลอกเป็นปื้น ไม่ใช่จุดขาวกลม - จุดขาว (ich): เม็ดขาวคล้ายเกลือ - สนิม (velvet): ฝุ่นทองละเอียด ข้อต่างสำคัญ: ich และ velvet ตอบสนองต่อทองแดง แต่บรูคลิเนลลาทองแดงมักไม่ได้ผล วิธีรักษา (ต้องแยกปลาไปตู้พยาบาล) - ฟอร์มาลิน (formalin) แบบแช่ คือการรักษาหลักที่อ้างถึงมากที่สุด สูตรที่พบบ่อย: ฟอร์มาลิน 37% ราว 1 มล. ต่อแกลลอน แช่ราว 35-45 นาที ทำซ้ำทุกราว 3 วันระหว่างที่ยังมีอาการ แล้วย้ายปลาไปตู้กักที่ฆ่าเชื้อใหม่ ข้อควรระวัง: ฟอร์มาลินเป็นสารพิษและก่อมะเร็ง อันตรายต่อคน และดึงออกซิเจนออกจากน้ำ ต้องเปิดออกซิเจนแรงตลอด เฝ้าปลาทุกวินาที ถ้าปลาหอบหรือพลิกตัวให้รีบเอาออก สวมถุงมือ ทำในที่อากาศถ่ายเท ทำตามฉลาก และห้ามใส่ตู้โชว์ - จุ่มน้ำจืดราว 5 นาที ช่วยบรรเทาชั่วคราวถ้ายังไม่มีฟอร์มาลิน (ไม่ใช่การรักษาหลัก) - ทองแดงมักไม่ได้ผลกับบรูคลิเนลลา (ต่างจาก ich และ velvet) อย่าพึ่งทองแดงอย่างเดียว - ดูแลประคับประคอง: น้ำสะอาดมาก แอมโมเนียและไนไตรต์เป็นศูนย์ ลดความเครียด การลดความเค็มลงบ้าง (บางสูตรราว 1.018) ช่วยให้ปลาทนการเสียสมดุลเกลือแร่จากผิวและเหงือกที่เสียหาย การป้องกัน - กักโรคปลาใหม่ทุกตัว โดยเฉพาะปลาการ์ตูนจับธรรมชาติ ราว 2-4 สัปดาห์ก่อนลงตู้ (หลายคนจุ่มฟอร์มาลินเชิงป้องกันตอนรับปลา) - เลือกปลาการ์ตูนเพาะเลี้ยง (captive-bred) ลดความเสี่ยงได้มากและยั่งยืนกว่า - ลดความเครียดทุกขั้นตอน (ขนส่งดี ปรับสภาพดี น้ำดี) หมายเหตุ: เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำสั่งใช้ยา ขนาดยายึดตามฉลากและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือสัตวแพทย์สัตว์น้ำ ที่มาภาพ: ภาพประกอบปลาการ์ตูนสุขภาพดี (ไม่ใช่ปลาที่ติดเชื้อ) โดย Janderk / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ) อ้างอิง: https://en.wikipedia.org/wiki/Brooklynella_hostilis · https://reefbuilders.com/2015/06/05/brooklynellosis-clownfish-disease-a-subtle-fast-moving-killer/ · https://www.bulkreefsupply.com/content/post/8020-saltwater-fish-quarantine-phase-2-an-extra-step-to-treat-brook-and-uronema-fish-health-ep-7